“Halk Başbakan veya Bakan Seçmezdi”
Sosyal medya hesabı üzerinden detaylı bir değerlendirme paylaşan Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, parlamenter sistemde halkın yalnızca TBMM üyelerini yani milletvekillerini doğrudan seçtiğini belirtti.
Ahmet Davutoğlu için kullanılan “Seçilmiş Son Başbakan” ifadesinin mantıksal bir tutarlılığı olmadığını savunan Uçum, şu eleştirilerde bulundu:
-
Son Başbakan Binali Yıldırım’dır: Eğer milletvekili olmak başbakanı “seçilmiş” kılıyorsa, Türkiye Cumhuriyeti’nin son Başbakanı Binali Yıldırım’dır.
-
Seçim Sonrası Ayrımı Absürttür: Seçimden hemen sonra göreve gelenleri “seçilmiş”, ara dönemde gelenleri ise “seçilmemiş” saymanın mantık dışı bir yaklaşım olduğunu belirtti.
-
Atama Usulü Geçerliydi: Genel seçimleri kazanmanın anayasal olarak doğrudan başbakan seçilme sonucunu doğurmadığını altını çizerek vurguladı.
“İşin aslı parlamenter sistemimizde ne başbakan ‘seçilmiş başbakan’dı ne de milletvekilleri ‘seçilmiş bakan’dı. Halk tarafından doğrudan seçilenler sadece TBMM üyeleriydi. Dolayısıyla hiç bir mantıksal tutarlılığa dayanmayan, uydurma bir sıfat üretildiği anlaşılıyor.”
1982 Anayasası’nın Mülga 109. Maddesini Paylaştı
Mehmet Uçum, iddiasını hukuki metinlerle desteklemek amacıyla 1982 Anayasası’nın mülga (mülga: yürürlükten kaldırılmış) 109. maddesini hatırlattı. Maddede yer alan hükümleri şu şekilde sıraladı:
-
Maddenin 1. Fıkrası: Bakanlar Kurulu, Başbakan ve bakanlardan kurulur.
-
Maddenin 2. Fıkrası: Başbakan, Cumhurbaşkanınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanır.
-
Maddenin 3. Fıkrası: Bakanlar, TBMM üyeleri veya milletvekili seçilme yeterliğine sahip olanlar arasından Başbakanca seçilir ve Cumhurbaşkanınca atanır.
Anayasa metninden de anlaşılacağı üzere parlamenter sistemde icra makamının atama usulüyle göreve geldiğini belirten Uçum, sistem tartışmalarına ilişkin bu tür kavramsallaştırmaların hukuki gerçeklikle bağdaşmadığını ifade etti.
GEÇMİŞTE ANAYASA GEREĞİ SEÇİLMİŞ BAŞBAKAN VEYA BAKAN VAR MIYDI!
Türkiye’de parlamenter sisteme samimi bir şekilde dönüşü savunan pek siyasi mecra kalmadı. Geriye dönüşün gerçekçi bir siyasi program olmadığı büyük ölçüde kabul edilmiş görünüyor. Zaten halkın iradesini karşıya…
— Mehmet Uçum (@mehmetucum) September 3, 2026
