Türkçülüğün Öncüsü Ziya Gökalp

Türkçülüğün Öncüsü Ziya Gökalp
Türk düşünce hayatının ve Milliyetçilik akımının en önemli isimlerinden biri olan, şair, yazar ve sosyolog Ziya Gökalp’in hayatı ve fikirleri ele alındı. Diyarbakır’da doğan ve asıl adı Mehmet Ziya olan Gökalp, Mülkiye Baytar Mekteb-i Alisi’nde eğitim gördü, ancak siyasi faaliyetleri nedeniyle okulunu tamamlayamadı.
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin aktif bir üyesi olan Gökalp, İkinci Meşrutiyet sonrası Diyarbakır şubesini kurdu ve 1911’de Selanik’te Türkiye’nin ilk sosyoloji derslerini vermeye başladı. “Yeni Lisan” hareketinde yer alan ve “sanat toplum içindir” ilkesini benimseyen düşünür, dilde sadeleşmeyi ve şiirde hece ölçüsünü savundu.
Gökalp’in en önemli fikir eserleri arasında yer alan ve sosyolojik çalışmalarının temelini oluşturan “Türkçülüğün Esasları” kitabı, onun “Türkçülüğün fikir babası” olarak anılmasını sağladı. Türk milletinin duygusal ve ruhsal olarak bir inkılaba hazırlanması gerektiğine inanan Gökalp, “Kızıl Elma” ve “Yeni Hayat” gibi eserlerinde ideolojisini edebiyat aracılığıyla yaydı. Özellikle “Vatan ne Türkiye’dir Türklere, ne Türkistan/ Vatan, büyük ve müebbet bir ülkedir: Turan” dizeleriyle Turancılık ideolojisini öne çıkardı.
Malta sürgünü dönüşü Diyarbakır mebusu olarak Meclis’e giren Ziya Gökalp, 25 Ekim 1924’te hayatını kaybetti. Ölümünden sonra bile fikirleri, Milli Edebiyat ve Cumhuriyet edebiyatının şekillenmesinde etkili olmaya devam etti.