Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonu, AK Parti Ankara Milletvekili Jülide Sarıeroğlu başkanlığında önemli bir oturum gerçekleştirdi. Toplantıda, engelli bireylerin toplumsal hayata tam katılımını engelleyen temel sorunlar ve özellikle erişilebilirlik mevzuatındaki uygulama eksiklikleri masaya yatırıldı.
Erişilebilirlik Daire Başkanı’ndan Kritik Uyarı
Komisyonda sunum yapan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Erişilebilirlik Daire Başkanı Deniz Çağlayan Gümüş, dikkat çekici tespitlerde bulundu. Gümüş, engelliliğin temel kaynağının bireyin fiziksel fonksiyon kaybından çok, çevresel engeller olduğunu vurguladı.
“Kişi bir kamu kullanımına açık binaya girmek istediğinde; bina merdivenlerle, tekerlekli sandalyeli kişiye, ‘Hoş geldiniz, içeriye buyurun’ demeyerek karşılıyor. Oysa, tasarım en başından, standartlara uygun düzenlemelerle sağlanmış olsa engelliliği yaşamayacaktır.”
Kamuyu Kilitleyen İhale Mevzuatı Sorunu
Deniz Çağlayan Gümüş, erişilebilirlik hedeflerine ulaşmada en çok üzüntü duydukları ve gelişme kaydedilemeyen temel sorunun Kamu İhale Kurumu (KİK) mevzuatındaki eksiklik olduğunu açıkladı:
“Bizim çok üzgün olduğumuz ve gelişme kaydedemediğimiz konu, Kamu İhale Kurumu’nun mevzuatına, ‘Erişilebilirlik standartlarına uygunluk şartı aranacaktır’ ibaresinin girmemiş olmasıdır.”
Bu eksikliğin, gerek inşaat yapımı gerekse hizmet alımı ihalelerinde erişilebilirlik standartlarının proje müelliflerine zorunlu kılınmasını engellediği belirtildi.
Çözüm Önerileri ve Yereldeki Uygulama Sorunları
Toplantıda, mevzuatın yeterli ancak uygulamanın sorunlu olduğu tespit edilirken, yereldeki eksiklikleri gidermek için somut öneriler sunuldu:
- Ruhsat Sürecine Erişilebilirlik Projesi: Ruhsat aşamasında, tıpkı bina tesisat projeleri gibi, ayrı bir erişilebilirlik projesi zorunluluğu getirilmesi talep edildi.
- Komisyon Kurulması: Valilikler bünyesinde, kamu ve büyük metrekareli özel projelerin erişilebilirliğini inceleme komisyonu kurulması önerildi.
- Yerel Yönetimlerin Eğitimi: Belediyelerin imar ve altyapı çalışmalarında standartlara uyması için bilgilendirme ve yönlendirmeye ihtiyaç duyduğu ifade edildi.
Gümüş ayrıca, 2024 yılında 5 bin 135 denetim yapıldığını, ancak deprem gibi olayların denetim sayılarını etkilediğini ve denetimlerin genellikle rehberlik amaçlı yapıldığını ekledi. TBMM Komisyonu‘nun bu sorunları raporlayarak, kalıcı çözümler için yasal düzenleme yolunu açması bekleniyor.
