Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Cumhuriyeti’nin 102. kuruluş yıl dönümü coşkuyla kutlanırken, ünlü tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı’dan tarihi bir paylaşım geldi. Ortaylı, sosyal medya hesabı üzerinden, Cumhuriyet’in resmen ilan edildiği anı belgeleyen 29 Ekim 1923 tarihli, orijinal Osmanlıca metni kamuoyuyla paylaştı.
Bu nadide belge, Türkiye Cumhuriyeti’nin temel felsefesini oluşturan, kurucu iradenin en net ifadesini gözler önüne seriyor.
“Türkiye Devleti’nin şekl-i hükümeti Cumhuriyettir”
Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın paylaşımında, 29 Ekim 1923 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tutanaklarından alınan resmi metin yer aldı. Ortaylı, belgedeki en can alıcı ve tarihi dönüm noktasını simgeleyen ifadeyi şu sözlerle vurguladı:
“Türkiye Devleti’nin şekl-i hükümeti Cumhuriyettir.”
Bu sade ancak derin anlam taşıyan cümle, devletin yönetim biçiminin kesin olarak belirlendiği anın resmi kaydıdır.
Cumhuriyetin Temeli: “Hâkimiyet, Bilâ Kayd Ü Şart Milletindir”
Tarihçi Ortaylı’nın dikkat çektiği bir diğer önemli nokta ise, Cumhuriyetin kuruluş felsefesini özetleyen ve günümüzde de anayasanın temelini oluşturan şu kadim ifadeler oldu:
“Hâkimiyet, bilâ kayd ü şart milletindir. İdare usulü, halkın mukadderatını bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına müsteniddir.”
Bu satırlar, egemenliğin hiçbir koşul ve kayıt olmaksızın doğrudan millete ait olduğunu ve yönetim sisteminin, halkın kendi kaderini bizzat yönetmesi esasına dayandığını vurguluyor. Bu, Türkiye Cumhuriyeti’nin demokratik ve milli egemenliğe dayalı kimliğinin ilanıdır.
Tarihi Bir Dönemin Sembolü
Paylaşılan Osmanlıca belge, sadece Cumhuriyet’in kuruluş belgesi olmakla kalmayıp, aynı zamanda Türkiye’nin Latin harflerine geçiş öncesi dönemine ait resmi kayıt olması sebebiyle de ayrı bir tarihi öneme sahiptir. Ortaylı’nın bu paylaşımı, Türkiye’nin kuruluş ruhunu anlamak ve genç nesillere aktarmak adına değerli bir kaynak olarak kayıtlara geçti.