Nöbetçi Eczaneler
Eleştireceğim konunun tarzıyla konuya giriş yapmak lazım kıyamet gerçekten dilimizin ucunda “sad but true” (“üzücü ama gerçek”)
Bir sabah uyanıyorsunuz. Telefonunuz titriyor. Bildirim: “World on the brink of WW3 for the 3rd time 😂💀” (Dünya 3. kez nükleer savaşın eşiğinde 😂💀)
Beğeni: 112 bin. Retweet: 38 bin. Yorum: “Again? Ratio pls” (Yine mi ya, ratio pls)
Kıyamet, artık haber değil; dil aracılığı ile her gün işlenen bir insanlık suçu. Tek fark bu kıyamet insanlığın sonunu ahlaki açıdan yavaşça getirecek cinsten.
Dilimiz o kadar küçüldü ki, insanlığın sonu 280 karaktere sığdı. Marshall McLuhan’ın “The medium is the message” (“Araç mesajın kendisidir”) sözü, bugün şöyle okunuyor: Araç, ahlakı yuttu.
Kısaltma = Katliam
“GG WP” (İyi oyun, iyi oynadın) diye bir paylaşım: Gazze’de yıkılmış bir okulun fotoğrafı.
Altında: “Next map pls” (Sonraki harita lütfen) Beğeni: 29 bin.
Bu, şaka değil. Bu, dilsel soykırım.
Kelimelerimiz o kadar kısaldı ki, “ölüm” bile tek harf oldu: “L” (Kaybettin).
Bir çocuk enkaz altında ezilirken, klavyemiz “L + ratio” (Kaybettin + oranla) diyor.
Neden? Çünkü platform, acıyı tüketilebilir hale getirdi. 15 saniyede geç, 3 saniyede unut.
McLuhan haklı: Araç, mesajın ölçeğini belirler. Bizim aracımız, kıyameti TikTok akışına indirgedi.
Emoji = Vicdan Mezarlığı
Bir iklim raporu: “3 billion people will be waterless by 2100.” (2100’de 3 milyar insan susuz kalacak.)
X’te en popüler tepki: “🥶🌊” (Soğuk + dalga emojileri) Yorum: “Vibes only bro” (Sadece vibe bro)
Emoji, duyguyu minyatürleştirdi.
Korku, öfke, utanç… hepsi birer küçük resim.
Bir anne, çocuğunun cesedini kucağında tutarken, biz “💔” (Kırık kalp emojisi) atıyoruz.
Bu, empati değil; empati simülasyonu.
Araç, acıyı estetik bir aksesuara çevirdi. Kıyamet, “story” (hikaye)de 24 saat sonra kayboluyor.
Anonimlik = Ahlaksızlığın Sigortası
Bir gazeteci, savaş suçlarını ifşa ediyor.
Hesap: @gerizekalı123 (takma isim)
Yorum: “We’ll bury you too shawty 😘” (Seni de gömeriz shawty 😘) Beğeni: 8 bin.
Anonimlik, sorumluluğu buharlaştırdı.
“Şaka bro” (Şaka bro) kalkanıyla, ölüm tehdidi bile oyun oldu.
Bir politikacı, yolsuzluk skandalını örtbas ediyor.
Tepki: “Based king 👑” (Temelli kral 👑)
Kıyamet, alkışlanıyor.
Çünkü araç, kimliksizliği ödüllendiriyor. Gerçek isimle “katil” diyemezsin; ama “ratio” (oranla) atarsın.
Viral = Yeni Din
Bir video: Depremde yıkılan bina.
Müzik: Trending sound (Trend ses)
Yazı: “POV: Sen kıyamette”
İzlenme: 14 milyon.
Kıyamet, eğlence oldu.
Algoritma, en karanlık acıyı bile “içerik”e çeviriyor.
Bir mülteci botu batıyor.
Tepki: “Fail compilation when?” (Fail derlemesi ne zaman?)
Bu, ahlaki çöküş değil; ahlaki yok oluş.
McLuhan’ın aracı, kıyameti dans ettiriyor.
“Cringe” = Yeni Günah
Bir genç, iklim protestosunda ağlıyor.
Yorum: “Cringe af 💀” (Aşırı sinir bozucu 💀)
Beğeni: 52 bin.
Duygu, günah oldu.
Utanç, silah.
Bir kadın, tacize uğradığını anlatıyor.
Tepki: “Drama queen, next” (Drama kraliçesi, sonraki)
Kıyamet, duygusuzlukta gizli.
Araç, insanlığı “cringe” (sinir bozucu, utanç verici) ilan etti.
Çözüm mü? Dil Devrimi! İnsana dilin sebeplerini ve sonuçlarını anlatacak türden!
- Platformlara “Ahlak Filtresi”: Şiddet mizahı, taciz, kıyamet şakaları için otomatik uyarı.
“This content may violate human dignity. Continue?” (Bu içerik insanlık onuruna aykırı olabilir. Devam etmek istiyor musunuz?)
- Okullarda “Dijital Vicdan” dersi: 5. sınıftan itibaren.
Ödev: Bir taciz videosuna gerçek bir mektup yaz. Emoji yok.
- Bireysel Kural: Yorum atmadan önce 10 saniye bekle.
Sor: Bu cümle, anneme söylense ne hissederdim?
Son Söz;
Dilimiz, kıyametin diline dönüştü.
“😂” (gülen yüz) ile nükleer savaş, “💀” (kuru kafa) ile soykırım, “L” (kaybettin) ile ölüm…
McLuhan’ın aracı, insanlığımızı yuttu.
Ama hâlâ bir şans var:
Kelimeleri geri alalım.
Uzun cümleler yazalım.
Ağlayalım.
Özür dileyelim.
“Üzgünüm” diyelim.
Çünkü kıyamet, dilimizin ucunda başlamadı;
dilimizin sustuğu yerde başladı.
Ve hâlâ konuşabiliyorsak,
hâlâ insanız.
Aksi halde dilimin yarattığı bir kaos içerisinde hem insanlığımızı, hem hayallerimizi hem de onurumuzu kaybedeceğiz.
Üzücü ama gerçek!
YORUMLAR