İran’dan Hürmüz Bildirisi! Çin ve Dost Ülkelere Özel Ayrıcalık Sağlanacak

Büyükelçi Fazli, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndan geçecek gemilerden tahsil edilecek tarifelerde Çin başta olmak üzere Tahran’a yakın “dost ülkelere” özel muamele ve ayrıcalıklar tanınacağını ilan etti.

1. “Savaş Sonrası Hürmüz Artık Bir Ulusal Güvenlik Meselesi”

İranlı büyükelçi, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü yaklaşık 4 aylık sıcak çatışma ve yıpranma sürecinin ardından, enerji arzının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nın statüsünün değiştiğini vurguladı:

“Yaşanan son jeopolitik krizler ve savaş, Hürmüz Boğazı’nı bizim için doğrudan bir ‘ulusal güvenlik’ meselesi haline getirmiştir. Bu doğrultuda, boğazın kıyıdaşı olan Umman Sultanlığı ile tam bir iş birliği ve koordinasyon içinde yeni düzenlemeler, geçiş kuralları inşa ediyoruz.”

2. “Çin Dost Bir Ülkedir, Kesinlikle Özel Muamele Görecek”

Yeni ücretlendirme politikasında politik müttefiklerin korunacağını net bir dille ifade eden Fazli, detay vermekten kaçınsa da stratejik rotayı şu sözlerle çizdi:

• Ayrıcalıklı Tarife: “Çin’e kesinlikle özel ayrıcalıklar sağlayacağız, çünkü Çin zor zamanlarımızda yanımızda duran dost bir ülkedir. Bize dost olan ülkelere, ticaret gemilerinin geçişlerinde diğer aktörlerden farklı olarak özel muamele uygulamak bizim için bir yükümlülüktür.”

• Maliyet Gerekçesi: Hürmüz Boğazı’ndaki yeni ücretlendirme adımlarının; boğazdan geçen gemilerin fiziki ve askeri güvenliğinin sağlanması ile gemilerin bölgeye getirdiği çevresel maliyetlerin (deniz kirliliği vb.) karşılanması amacıyla yapılacağı aktarıldı.

3. “Deniz Hukukuna Aykırı Olmayacak”

İran’ın tek taraflı olarak boğaz geçişlerinden ücret talep etmesi ya da gemilere farklı tarifeler uygulamasının uluslararası arenada yaratacağı hukuki tartışmalara da değinen Fazli, meşruiyet savunması yaptı. Büyükelçi, atılacak adımların ve yürütülecek yeni uygulamanın uluslararası deniz hukuku normları çerçevesinde yürütüleceğini savunarak, “Bu uygulama deniz hukukuna kesinlikle aykırı olmayacaktır” iddiasında bulundu.

Hürmüz Boğazı Yeni Geçiş Politikası ve Çin Faktörü

Stratejik Parametre	Mevcut Durum ve Riskler	İran’ın Yeni Hürmüz Stratejisi
Çin’in Enerji Bağımlılığı	Çin’in ithal ettiği petrolün %45’i, LNG’nin ise %30’u Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.	Çin gemilerine indirimli/ayrıcalıklı tarife uygulanarak Pekin’in tedarik güvenliği garanti altına alınacak.
Bölgesel Ortaklıklar	ABD ve Batılı müttefiklerin boğaz seyrüsefer güvenliğine müdahale arayışı.	Bölge ülkesi Umman ile ortak yönetim mekanizması kurularak Batı bloku bypass edilecek.
Ücretlendirme Mantığı	Uluslararası su yolu olarak ücretsiz seyrüsefer serbestisi savunusu.	“Güvenlik sağlama hizmeti” ve “çevresel maliyet yönetimi” adı altında yasal kılıflı gelir/kontrol mekanizması.