Muhteşem Denge; Dikenlerimiz ve Birbirimize olan ihtiyacımız
Soğuk bir kış gününde birbirlerine sokulan kirpiler, ısınabilmek için yakınlaşırlar. Ancak birbirlerine fazla yaklaştıklarında dikenleri batmaya, canları yanmaya başlar. Uzaklaştıklarında ise bu kez soğukla baş başa kalırlar. Bir süre yaklaşıp uzaklaştıktan sonra, hem ısınabilecekleri hem de birbirlerini incitmeyecekleri bir mesafe bulurlar. Arthur Schopenhauer’ın insan ilişkilerini anlatmak için kullandığı bu metafor, Kirpi İkilemi olarak bilinir.
İnsan ilişkileri üzerine düşünürken bu hikâyenin üzerinde biraz durmak gerekiyor. Çünkü hepimizin birbirimize yaklaşma ihtiyacı var. Anlaşılmak, sevilmek, bir başkasının hayatında yer edinmek ve bazen yalnızca birinin varlığını hissetmek istiyoruz. Fakat yakınlaşmak her zaman kolay olmuyor. Birbirimize yaklaştıkça yalnızca sıcaklığımızı değil, dikenlerimizi de paylaşıyoruz.
Üstelik bu dikenler yalnızca başkalarının bize batırdığı şeylerden ibaret değil. Bazen kendi dikenlerimizle en çok sevdiklerimizi yaralıyoruz. Egolarımız, hırslarımız, gururumuz, sahiplenme duygumuz, kontrol etme isteğimiz ve her koşulda haklı çıkma çabamız… Kendimizi korumak için geliştirdiğimizi düşündüğümüz bu duygular, zaman zaman başkalarına karşı kullandığımız silahlara dönüşebiliyor. Birini kaybetmekten korkarken onu kısıtlıyor, hayatımızda tutmak isterken özgürlüğünü daraltıyor, anlaşılmayı beklerken dinlemeyi unutuyoruz.
Belki de en büyük çelişkimiz burada başlıyor. Bir başkasının sıcaklığına ihtiyaç duyarken kendi dikenlerimizi fark etmiyoruz. Karşımızdakinin bizi inciten davranışlarını kolayca görebiliyor ama kendi davranışlarımızın onda nasıl yaralar açtığını her zaman düşünmüyoruz. Bazen bir ilişkiyi bitiren şey sevgisizlik değil, iki insanın da kendi dikenlerini geri çekmeyi öğrenememesi oluyor.
Diğer tarafta ise uzaklaşmak var. İnsan, incinmemek için mesafe koyabilir, kendisini korumak adına kimseyi hayatına fazla yaklaştırmayabilir. İlk bakışta bu oldukça güvenli bir tercih gibi görünüyor. Dikenler kimseye batmıyor, kimse de bizim canımızı yakamıyor. Fakat kirpilerin hikâyesinde olduğu gibi, uzaklaştıkça sıcaklıktan da mahrum kalıyoruz. Bir süre sonra insanı inciten şey yalnızca başkalarının davranışları değil, kendi seçtiği yalnızlığın soğukluğu da olabiliyor.
Çünkü insanın başkasına ihtiyacı olması bir zayıflık değil. Her şeyi tek başına karşılayabilmek, kimseye ihtiyaç duymamak ya da hiçbir zaman incinmemek zorunda değiliz. Bir başkasının varlığına, sesine, düşüncesine ve bazen yalnızca yanımızda oluşuna ihtiyaç duyuyoruz. Fakat bu ihtiyacı sahiplenmekle, bir insanın hayatında yer edinmekle onun hayatını kendi istediğimiz biçime sokmak arasındaki farkı da öğrenmemiz gerekiyor.
Belki de mesele dikenlerimizden tamamen kurtulmak değil. Çünkü hepimizin kendisini korumaya çalıştığı, vazgeçmek istemediği düşünceleri ve duyguları var. Mesele, bunların başkalarının canını ne zaman yaktığını fark edebilmek. Biraz geri çekilmeyi, bazen susmayı, haklı olmaktan vazgeçmeyi ve karşımızdakine kendisi olabileceği bir alan bırakmayı öğrenebilmek.
Kirpilerin hikâyesinde beni en çok düşündüren şey, birbirlerine zarar vermemek için uzaklaşmaları değil, uzaklığın da bir bedeli olduğunu fark etmeleri. Çünkü birbirimize fazla yaklaştığımızda dikenlerimiz batıyor, fazla uzaklaştığımızda ise birbirimizin ısısından mahrum kalıyoruz.
Sonuçta hepimiz biraz kirpiyiz. Hem birbirimize ihtiyaç duyuyor hem de bazen birbirimize zarar veriyoruz. Dikenlerimizi tamamen yok edemeyiz. Egomuz, gururumuz, hırsımız ve sahiplenme duygumuz insan olmanın bir parçası. Ancak bunların arkasına saklanarak başkalarını incitmek zorunda değiliz. İnsanın hem kendi dikenleriyle yaşamayı hem de başkasının sıcaklığına ihtiyaç duyduğunu kabul etmeyi öğrenmesi gerekiyor.
Belki de asıl mesele, birbirimize hiç diken batırmamak değil; birbirimizi incitmeden yakınlaşmanın, birbirimize ihtiyaç duyarken birbirimizin alanına saygı göstermenin yolunu bulabilmek. Çünkü bazen insanı yalnız bırakan şey, etrafında kimsenin olmaması değil, kendi dikenleri yüzünden kimseyi yanına yaklaştıramamasıdır.
Yazıyı sesli dinleyebilirsiniz

YORUMLAR