Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Yeni Kanun: 10 Soru 10 Cevap Rehberi

1. “Suça Sürüklenen Çocuk” İbaresinin Yerine Ne Kullanılacak?

Çocuk Koruma Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki “suça sürüklenen” ibaresi yürürlükten kaldırılarak yerine “adli süreçteki” ifadesi kazandırılmıştır.

2. Çocuk Hakkında Kamu Davası Açılması Durumunda Ne Yapılacak?

Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde süreç, gerekli idari ve koruyucu tedbirlerin gecikmeksizin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın ilgili il veya ilçe müdürlüklerine resmi olarak bildirilecektir.

3. Ağır Suçlarda 15-18 Yaş Arasındaki Çocuklar İçin Ceza Süreleri Nasıl Olacak?

Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocukların yargılanmasında:

• Suçun karşılığı ağırlaştırılmış müebbet hapis ise verilecek ceza 19 yıldan 27 yıla kadar,

• Suçun karşılığı müebbet hapis ise verilecek ceza 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası olarak uygulanacaktır.

4. Ateşli Silahın Çocuğun Eline Geçmesine Neden Olan Kişiye Ne Ceza Verilecek?

Ateşli silahı dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı muhafaza ederek bir çocuğun eline geçmesine sebebiyet veren kişilere, fiil daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecektir.

5. Ceza Sorumluluğu Bulunmayan Çocuklara Yönelik Hangi Tedbirler Alınacak?

Ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde şu “yönlendirme tedbirleri” uygulanacaktır:

• Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri

• Dijital risklerden korunma tedbiri

• Kitap ve kütüphane tedbiri

• Çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri

• Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu/uyarıcı madde ve davranışsal bağımlılık tedbiri

Tedbirlerin uygulanmasında direnç gösterilmesi durumunda kolluktan yardım istenebilecek; koordinasyon merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, illerde ise vali ve kaymakamlarca yürütülecektir.

6. Koruyucu ve Destekleyici Tedbirlerin Koordinasyonu Nasıl Sağlanacak?

Tedbirlerin takibi ve kurumlar arası koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, il ve ilçelerde ise vali ve kaymakamlar tarafından yürütülecektir. Yerel sekretarya hizmetlerini Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri üstlenecektir.

7. Tedbir Kararlarına Uymayan Ebeveyn veya Vasiler Nasıl Cezalandırılacak?

Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerini yerine getirmeyen anne, baba, vasi veya bakım sorumlularına, ihlalin ağırlığına göre çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar “tazyik hapsi” verilecektir.

8. Sosyal İnceleme Raporu Kimler İçin Zorunlu Olacak?

15 yaşını doldurmamış çocuklar için sosyal inceleme yaptırılması zorunlu hale getirilmiştir. 15 yaşını doldurmuş çocuklarda ise sosyal inceleme yaptırılmaması halinde gerekçesinin iddianamede veya kararda açıkça gösterilmesi şartı getirilmiştir.

9. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararında Ne Olacak?

Adli süreçteki çocuk hakkında HAGB kararı verilmesi halinde yönlendirme tedbirleri denetimli serbestlik olarak uygulanacaktır. Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın az olması durumunda, çocuğun HAGB’den yararlanabilmesi için zararın giderilmesi şartı aranmayabilecektir.

10. Bıçak ve Kesici Aletlerin Satışına Hangi Yasaklar Geliyor?

• Satış Alanı Sınırlaması: Her türlü bıçak ve kesici/delici aletin yalnızca ruhsatlı av/spor bayileri ve yönetmelikçe belirlenen yerlerde satılmasına izin verilecek; diğer işletmelerde satışı/sergilenmesi yasaklanacaktır (Yürürlük tarihi: 1 Aralık 2026).

• 18 Yaş Sınırı: Bu aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması, çocuklarca satın alınması veya taşınması tamamen yasaklanmıştır.

• Cezai Yaptırım: Yasaklara uymayanlara 5.000 TL, vahim nitelikteki aletlerde 10.000 TL idari para cezası kesilecek; durumu bildirmeyen işletmecilere de 5.000 TL ceza uygulanıp eşyanın mülkiyeti kamuya geçirilecektir.