90 Yıldır Değişmeyen Denge ve İstikrar Senedi
Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan yazılı açıklamada, 20 Temmuz 1936 tarihinde imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin, Türkiye’nin iç suları üzerindeki egemenlik haklarının uluslararası alandaki en güçlü tescili olduğu hatırlatıldı.
Açıklamada, küresel ve bölgesel krizlerin tırmandığı dönemlerde dahi Montrö’nün üstlendiği dengeleyici role dikkat çekildi:
“20 Temmuz 1936 tarihinde imzalanan ve ülkemizin iç suları olan Türk boğazları üzerindeki egemenliğini teyit eden Montrö Boğazlar Sözleşmesi, ülkemizce tam 90 yıldır tarafsızlık, şeffaflık ve titizlikle uygulanmaktadır. Karadeniz’de barış, güvenlik ve istikrarın ana teminatlarından biri olan sözleşme, gerek barış gerek savaş dönemlerinde geçerliliğini kesintisiz şekilde korumuş ve değerini kanıtlamıştır.”
Savaş ve Barış Dönemlerinin Kesintisiz Güvencesi
Bölgesel çatışmaların ve deniz yetki alanlarındaki askeri hareketliliklerin arttığı konjonktürde bu açıklama, uluslararası kamuoyuna yönelik net bir duruş olarak değerlendirildi. Türkiye, Montrö’nün kendisine tanıdığı yetki ve sorumlulukları hiçbir küresel baskıya boyun eğmeden, objektif bir hukuk anlayışıyla yerine getirdiğinin altını çizdi.
Açıklama şu kararlılık mesajıyla tamamlandı:
“Türkiye bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ni aynı kararlılıkla uygulamaya devam edecektir.”
Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin Temel Sütunları
| Fonksiyonu | Barış Dönemi Rejimi | Savaş Dönemi Rejimi |
| Egemenlik | Türk Boğazları (İstanbul ve Çanakkale) üzerindeki tam ve tek kontrol hakkı Türkiye’ye aittir. | Boğazların savunulması ve askeri geçişlerin sınırlandırılması tamamen Türkiye’nin inisiyatifindedir. |
| Karadeniz Dengesi | Kıyıdaş olmayan ülkelerin savaş gemilerine tonaj ve süre (21 gün) sınırı uygulanır. | Karadeniz’e kıyısı olan veya olmayan savaşan devletlerin gemilerinin geçişi tamamen engellenebilir. |
