Türkiye'de Dron Kullanımında Yeni Dönem: Yapay Zekalı Dronlar Mevzuata Giriyor, 3 Kademeli Lisans Geliyor

Yapay Zekalı Dronlar İlk Kez Resmi Mevzuatta

Yeni talimatın en dikkat çekici maddelerinden birini yapay zeka destekli otonom sistemler oluşturdu. Mevzuatta ilk kez tanımlanan yapay zeka tabanlı dronlar; uçuş sırasında çevresel şartlara uyum sağlayabilen, görev profilini dinamik şekilde güncelleyebilen ve pilot müdahalesi olmadan karar verebilen makineler olarak nitelendirildi.

SHGM tarafından ayrı bir düzenleme yayımlanana kadar, yapay zeka destekli dron operasyonları kontrollü izin kapsamında yürütülecek.

Dron Pilotlarına P0, P1 ve P2 Lisans Modeli

Mevcut pilotluk sisteminin yerini alacak olan üç kademeli lisans modeliyle, uçuş yetkileri yalnızca dron ağırlığına göre değil, pilotun sahip olduğu lisans seviyesine göre belirlenecek:

P0 Lisansı: Amatör ve hobi amaçlı kullanıcıları kapsayacak.
P1 Lisansı: Ticari uçuş gerçekleştiren pilotlara verilecek.
P2 Lisansı: Görüş hattı dışı (BVLOS) uçuşlar, otonom operasyonlar, insan ve kalabalık üzerindeki uçuşlar, kargo taşımacılığı ve yüksek riskli görevleri yürütecek pilotlar için düzenlenecek.

Merkezi Takip Sistemi: İHATTYS ve Uzaktan Tanımlama

Dron trafiğinin dijital ortamda merkezi olarak yönetilmesi amacıyla İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) kurulacak. Bu sistem üzerinden:

Uçuş izinleri tek merkezden alınacak,
Hava sahasındaki yoğunluk ve çakışan uçuşlar anlık izlenecek,
Basit oyuncak dronlar hariç kayıtlı tüm İHA’larda uzaktan tanımlama sistemi zorunlu olacak.

Hava Sahasına Renk Kodları ve Özel İHA Koridorları

Yeni sistemle birlikte hava sahaları yeşil, turuncu ve kırmızı renk kodlarıyla sınıflandırılacak:

Yeşil Bölgeler: Belirlenen şartlar dahilinde izinsiz uçuş yapılabilecek.
Turuncu Bölgeler: Belirli kişi veya kurumlara tahsis edilen, izne tabi alanlar olacak.
Kırmızı Bölgeler: Yetkili kurumların özel iznine tabi tutulacak.

Ayrıca Türkiye’de ilk kez kargo taşımacılığı, lojistik, endüstriyel operasyonlar ve otonom teslimatlar için uzun mesafeli İHA koridorları oluşturulacak.

Yazılımlara Sertifika Şartı ve Son Uyum Tarihi

Düzenleme yalnızca cihazları değil, kullanılan yazılımları da kapsıyor. Uçuş kontrol, kontrol istasyonu ve çoklu dron yönetim yazılımlarının SHGM tarafından sertifikalandırılması zorunlu olacak. Sertifikasız yazılımlar Türk hava sahasında kullanılamayacak.

Eski Dronlar İçin Son Gün: Mevcut kullanıcıların kayıt, uzaktan tanımlama, yazılım sertifikasyonu ve İHATTYS entegrasyon işlemlerini tamamlaması için 31 Temmuz 2027‘ye kadar uyum süresi tanındı.
Sağlık Şartı: P2 lisansı alacak pilotlardan en az 3. sınıf sağlık sertifikası istenecek ve belirli suçlardan hüküm giyenlere lisans verilmeyecek.