Nöbetçi Eczaneler
İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Dışişleri Bakanı Gideon Saar ile ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee’nin, ABD Büyükelçiliği’nin Kudüs’teki kalıcı yerleşkesinin inşasına izin veren arazi tahsis metnine imza attığı duyuruldu. Bu adım, Donald Trump’ın 2017’deki Kudüs kararı sonrası başlatılan geçici binadan kalıcı yerleşkeye geçiş sürecinin resmi başlangıcı olarak ilan edildi.
1. 1 Dolarlık Sembolik Kira ve Dini-İdeolojik Savunma
Anlaşmanın imza töreninde her iki ülkenin temsilcileri de sürecin stratejik ve ideolojik boyutuna dikkat çeken açıklamalarda bulundu:
-
İsrail Cephesi: Dışişleri Bakanı Gideon Saar, bu adımın basit bir gayrimenkul işlemi olmadığını, iki ülke arasındaki ittifakın stratejik öneminin sembolü olduğunu söyledi. Saar, İsrail’in “ABD için Orta Doğu’daki en önemli stratejik varlık olduğunu” öne sürdü.
-
ABD Cephesi: ABD Büyükelçisi Mike Huckabee ise arazi tahsisinin ABD’nin 250. kuruluş yıl dönümü arifesine denk gelmesini “anlamlı” bulduğunu belirterek dini ve ideolojik bir savunma yaptı. Huckabee, Amerika’nın kurucu babalarına ilham veren Yahudi-Hristiyan değerlerinin Kudüs’ten ve tüm İsrail topraklarından geldiğini iddia ederek, şehrin “İsrail’in ebedi başkenti” olduğu yönündeki iddialarını yineledi ve kira sözleşmesinin 1 dolar karşılığında 99 yıllığına yapıldığını teyit etti.
2. Uluslararası Hukuk Açısından “Gasbedilmiş Mülk”
Kalıcı elçilik binasının inşa edileceği arazi, hukuki statüsü bakımından uluslararası alanda büyük bir tartışma konusu. İsrail’de faaliyet gösteren “Adalah” (Adalet) Hukuk Merkezi, 2022 yılında yaptığı araştırmalarla arazinin gerçek statüsünü ortaya koymuştu:
Arşiv Belgeleri Ne Diyor? Söz konusu arazinin 1948 yılından önce Filistinli ailelere ait olduğu ve o dönem “İngiliz Mandası” yönetimine kiralanmış olduğu belgelerle kanıtlanmış durumda. İsrail ise bu topraklara, Filistinlilerin mülklerine el koymak için çıkardığı tartışmalı 1950 tarihli “Gaip Mülkleri Kanunu” kapsamında el koydu (gasbetti).
Hukuk merkezleri ve uluslararası hukukçular, ABD Büyükelçiliği’nin bu arazi üzerinde genişletilmesinin, özel mülkiyetin müsadere edilmesini kesin bir dille yasaklayan Lahey Sözleşmesi’nin 46. maddesinin açık bir ihlali olduğunu vurguluyor.
3. Kudüs’ün Statüsü ve Dünyanın Genel Tutumu
Birleşmiş Milletler (BM), Doğu Kudüs’ü 1967’den beri işgal altında olan Filistin topraklarının bir parçası olarak kabul ediyor ve şehrin demografik, hukuki veya tarihi karakterini değiştirmeyi amaçlayan hiçbir adımı tanımıyor.
-
2017 Trump Kararı: ABD Başkanı Donald Trump, Aralık 2017’de Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanımış, Mayıs 2018’de ise elçiliği geçici bir binaya taşımıştı.
-
Dünyanın Tepkisi: Küresel devletlerin çok büyük bir kısmı, BM kararlarına ve uluslararası hukuka bağlı kalarak büyükelçiliklerini halen Tel Aviv’de tutmaya devam ediyor.
-
Kudüs’te Elçilik Açan Ülkeler: ABD’nin ardından Kudüs’te büyükelçilik açan ülkeler arasında Guatemala, Honduras, Kosova, Paraguay, Papua Yeni Gine ve Fiji yer alıyor. Son olarak Somali’den tek taraflı bağımsızlığını ilan eden ve İsrail tarafından tanınan Somaliland, 15 Haziran 2026’da sözde büyükelçiliğini Kudüs’te açmıştı.